Imparatorlugun En Uzun Yüzyili

Osmanli modernlesmesi otokratik bir modernlesmesidir, ic ve dis gelismeler, hayatinin son kirk yilinda imparatorlugu bu otokratik modernlesmeden anayasal bir monarsiye kadar sürükledi, imparatorluk genc Cumhuriyete parlamento, siyasal parti kadrolari, basin gibi siyasal kurumlari miras birakti. Cumhuriyetin tabipleri, fen adamlari hukukcu, tarihci ve filologlari son devrin Osmanli aydin kadrolarindan cikti. Cumhuriyet ilk anda egitim sistemini, üniversiteyi, yönetim örgütünü, mali sistemini imparatorluktan miras aldi. Cumhuriyet devrimcileri bir orta cag toplumuyla degil, son asrini modernlesme sancilari ile geciren imparatorlugun kalintisi bir toplumla yola ciktilar. Cumhuriyetin radikalizmini kamcilayan ögelerden biri de yeterince radikal olamayan Osmanli modernlesmesidir.
Bugünkü Türkiyenin siyasal-sosyal kurumlarindaki saglamlik ve zaafin bilinmesi, son devir Osmanli modernlesme tarihini iyi anlamakla mümkündür.
19. yüzyil bütün Osmanli camiasinin en hareketli, en sancili, yorucu, uzun bir asridir; gelecegi hazirlayan en önemli olaylar ve kurumlar bu asrin tarihini olusturur.