Türk Ticaret Kanunu Kapsaminda Belediye Sirketlerinde Sayistay Denetimi

Anayasanin 127inci maddesinde mahalli idareler; il, belediye veya köy halkinin mahalli müsterek ihtiyaclarini karsilamak üzere kurulus esaslari kanunla belirtilen ve karar organlari, gene kanunda gösterilen, secmenler tarafindan secilerek olusturulan kamu tüzelkisileri olduklari hükme baglanmistir.
Mali Anayasamiz olan 5018 sayili Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Tanimlar baslikli 3üncü maddesinin birinci fikrasinin e bendinde Mahall idare; Yetkileri belirli bir cografi alan ve hizmetlerle sinirli olarak kamusal faaliyet gösteren belediye, il özel idaresi ile bunlara bagli veya bunlarin kurduklari veya üye olduklari birlik ve idareleri oldugu hükme baglanmistir.
Mahalli idarelerden olan belediyelerin kurulusu, organlari, yönetimi, görev, yetki ve sorumluluklari ile calisma usl ve esaslari 5393 sayili Belediye Kanununu ile düzenlenmis, Büyüksehir belediyesi yönetiminin hukuk statüsünün düzenlenmesi, hizmetlerin planli, programli, etkin, verimli ve uyum icinde yürütülmesinin saglanmasi icin de, 5216 sayili Büyüksehir belediyesi Kanunu cikartilmistir.
Gerek Belediye Kanununda, gerekse Büyüksehir Belediyesi Kanununda mahalli müsterek ihtiyaclar göz önüne alinarak belediyelerin görev ve yetkileri hüküm altina alinmistir.
Belediyeler bu yetki ve görevlerini yerine getirirken, bir taraftan yetersiz olan mali kaynaklarini artirmak, diger taraftan da yapacaklari görevlerinin bir kismini kuracaklari sirketler eliyle yürütmek amaciyla sirket kurma yoluna gitmislerdir.
Belediye sirketleri 6102 sayili Türk Ticaret Kanununa tabi sermaye sirketleri olarak kurulmaktadir. Bu itibarla kitabimizda da öncelikle Türk Ticaret Kanununun genel hükümlerine yer verilmis, daha sonra okuyucularin ihtiyaclari dikkate alinarak, belediye sirketlerinin kurulus prosedürü, irtibatli olduklari kamu idareleri, bu idarelerce denetim sekilleri, bagimsiz denetcilerce denetlenmeleri, Sayistay denetimi, ihale kanunlari karsisinda belediye sirketlerinin durumu, sirket zarari, borclanmalari gibi konular ayri basliklar altinda detayli sekilde aciklanmistir.
Türk Ticaret Kanununda ve diger ilgili kanunlarda nakit muhasebesi yönü itibariyle ticaret sirketlerinin tutacaklari defter belirtilmis, harcanan paranin karsiligi olan mal muhasebesi konusunda ise herhangi bir bilgiye yer verilmemistir.
Ancak, 213 sayili Vergi Usul Kanununda, bu konuda bazi defterlerden bahsedilmis ise de; yeterli bilgi verilmemis, Kanunun Sinai müesseselerde kayit serbestligi baslikli 203üncü maddesinde sinai müesseselerin, bu bölümde yazili defterleri islerinin icaplarina ve hususiyetlerine göre diledikleri sekilde tutabilecekleri, iptidai ve mamul maddeler icin ayri defter kullanabilecekleri belirtilmistir. Ancak bu konuda da aciklayici herhangi bir bilgiye yer verilmemis, bu konu eksik birakilmistir.
Bu eksikligin giderilmesi amaciyla, kitabimizda, Belediye sirketlerinde mal muhasebesi basligi altinda ayri bir kisim olusturulmus, bu kisimda mal muhasebesi ile ilgili örneklere yer verilerek görüs mahiyetinde önerilerde bulunulmus, böylece kismen de olsa bu eksiligin giderilmesine calisilmistir.
Kitap, yasal düzenlemeler göz önüne alinarak hazirlanmis olup, okuyucu ve uygulayicilara yararli olmasini dilerim.